წლების განმავლობაში ორგანიზაციების წარმატება ძირითადად ფინანსური შედეგებით, პროდუქტიულობითა და ეფექტურობით იზომებოდა. HR-ის როლიც ხშირად იმაზე იყო ფოკუსირებული, თუ როგორ გაეზარდა თანამშრომლების შესრულება, პროდუქტიულობა და ჩართულობა. თუმცა ბოლო წლებში სამუშაო გარემოში ერთმა მნიშვნელოვანმა კითხვამ უფრო და უფრო აქტუალური ადგილი დაიკავა:
რამდენად შეუძლია ადამიანს გრძელვადიან პერსპექტივაში იმუშაოს ეფექტურად ისე, რომ არ დაიკარგოს მისი ენერგია, მოტივაცია, ჯანმრთელობა და პროფესიული მდგრადობა?
სწორედ ამ კითხვიდან გაჩნდა კონცეფცია, რომელსაც Deloitte Human Capital Trends-ის ანგარიშები ადამიანის მდგრადობას უწოდებენ. ეს მიდგომა უკვე ბევრ ორგანიზაციაში აღიქმება როგორც HR-ის ერთ-ერთი ახალი სტრატეგიული მიმართულება და გარკვეულწილად — ახალი KPI-ც.
რა არის ადამიანის მდგრადობა
20 ადამიანის მდგრადობა ეფუძნება იდეას, რომ ორგანიზაციის წარმატება აღარ უნდა იზომებოდეს მხოლოდ იმით, რას იღებს კომპანია თანამშრომლისგან. თანამედროვე მიდგომა სულ უფრო მეტად სვამს საპირისპირო კითხვას: რას იღებს ადამიანი ორგანიზაციისგან? ეს მხოლოდ ხელფასს ან ბენეფიტებს არ გულისხმობს. ადამიანის მდგრადობა ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, თუ რამდენად ეხმარება სამუშაო გარემო ადამიანს:
პროფესიულ განვითარებაში
უნარების გაძლიერებაში
ფსიქოლოგიურ მდგრადობაში
გრძელვადიანი კარიერული ღირებულების შექმნაში
ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნებაში
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ადამიანი აღარ განიხილება მხოლოდ როგორც რესურსი, რომელიც შედეგს ქმნის. ის განიხილება როგორც აქტივი, რომლის მდგრადობაც თავად ბიზნესის მდგრადობას განსაზღვრავს.
რატომ გახდა ეს თემა განსაკუთრებით აქტუალური
ადამიანის მდგრადობა შემთხვევით არ გაჩენილა. ბოლო წლებში კომპანიებმა რამდენიმე მნიშვნელოვანი პრობლემა დაინახეს. პირველი იყო თანამშრომელთა გადაწვის მასშტაბური ზრდა. მეორე – თანამშრომლების მზარდი გადაღლა მუდმივი ცვლილებების, რეორგანიზაციების, ტექნოლოგიური ტრანსფორმაციისა და გაურკვევლობის ფონზე. მესამე ფაქტორი გახდა AI-ის და ავტომატიზაციის ეპოქა. როდესაც სამუშაოს ნაწილი ტექნოლოგიამ აიღო, კომპანიებისთვის უფრო მნიშვნელოვანი გახდა არა მხოლოდ ადამიანების პროდუქტიულობა, არამედ მათი ადაპტაციის უნარი, სწავლა და გრძელვადიანი განვითარება. Deloitte-ის კვლევის მიხედვით, გამოკითხული ლიდერების დაახლოებით 72% მიიჩნევს, რომ ორგანიზაციებმა მეტი პასუხისმგებლობა უნდა აიღონ თანამშრომლების გრძელვადიან კეთილდღეობასა და განვითარებაზე, თუმცა ბევრად ნაკლები ორგანიზაცია ახერხებს ამის სისტემურ განხორციელებას. ბოლო წლებში ბევრმა კომპანიამ თანამშრომლების კეთილდღეობაზე ზრუნვა კეთილდღეობის პროგრამებით დაიწყო. თუმცა ადამიანის მდგრადობა ამ იდეას ბევრად უფრო ფართოდ უყურებს. მაგალითად: თუ ორგანიზაცია თანამშრომელს სთავაზობს ფსიქოლოგის მომსახურებას, მაგრამ მუდმივად ამუშავებს გადატვირთულ რეჟიმში — ეს ადამიანის მდგრადობა არ არის. თუ თანამშრომელს აქვს მაღალი ხელფასი, მაგრამ არ აქვს განვითარების შესაძლებლობა — ესეც არ არის ადამიანის მდგრადობა. ამ მიდგომის მთავარი იდეა არის ის, რომ ორგანიზაციამ თანამშრომლის გრძელვადიან ღირებულებაზე უნდა იფიქროს და არა მხოლოდ მიმდინარე შედეგზე.
როგორ იცვლება HR-ის როლი
ადამიანის მდგრადობა მნიშვნელოვნად ცვლის HR-ის ტრადიციულ როლსაც. თუ ადრე HR-ის მთავარი ამოცანა იყო:
ტალანტების მოზიდვა
შენარჩუნება
შესრულების მართვა
დღეს უფრო მნიშვნელოვანი ხდება კითხვები: რამდენად მდგრადია თანამშრომლის სამუშაო გამოცდილება? რამდენად შეუძლია ადამიანს განვითარება ამ გარემოში? რამდენად ინარჩუნებს ენერგიას და მოტივაციას? რა მდგომარეობაში იქნება ეს ადამიანი 5 წლის შემდეგ?
ეს ნიშნავს, რომ HR თანდათან გადადის მოკლევადიანი შედეგებიდან უფრო გრძელვადიანი ადამიანური ღირებულების მართვაზე.
ადამიანის მდგრადობა და AI-ის ეპოქა
საინტერესოა, რომ ადამიანის მდგრადობა განსაკუთრებით აქტუალური სწორედ AI-ის სწრაფი განვითარების ფონზე გახდა.რაც უფრო მეტად ავტომატიზდება პროცესები, მით უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ის, რისი ავტომატიზაციაც რთულია:
კრეატიულობა
ადაპტაცია
სწავლა
კრიტიკული აზროვნება
ადამიანური ურთიერთობები
ამიტომ ორგანიზაციებისთვის მთავარი კითხვა აღარ არის მხოლოდ: როგორ გავზარდოთ ეფექტურობა? არამედ: როგორ შევინარჩუნოთ ადამიანები ეფექტურები გრძელვადიან პერსპექტივაში?
რას შეიძლება ნიშნავდეს ეს ქართული შრომის ბაზრისთვის
ქართულ ბაზარზე ადამიანის მდგრადობა ჯერ კიდევ შედარებით ახალი კონცეფციაა. თუმცა პრაქტიკაში ის უკვე რამდენიმე მიმართულებით იჩენს თავს. ბოლო წლებში სულ უფრო ხშირად ვხედავთ ორგანიზაციებს, რომლებიც ყურადღებას აქცევენ:
თანამშრომლების განვითარებას
სწავლის შესაძლებლობებს
კარიერულ ზრდას
სამუშაო გარემოს ხარისხს
მოქნილ სამუშაო მოდელებს
ამავე დროს ქართულ ბაზარზე კვლავ საკმაოდ ხშირია გარემო, სადაც თანამშრომლების ეფექტურობა მოკლევადიანი შედეგებით იზომება. შესაბამისად, ადამიანის მდგრადობა შესაძლოა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გახდეს იმ ორგანიზაციებისთვის, რომლებიც გრძელვადიანად ცდილობენ ძლიერი ტალანტების შენარჩუნებას. განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც კვალიფიციური კანდიდატების დეფიციტი სულ უფრო თვალსაჩინო ხდება.
შეჯამება
ადამიანის მდგრადობა ერთ მნიშვნელოვან ცვლილებაზე მიუთითებს — თანამედროვე ორგანიზაციები თანდათან აცნობიერებენ, რომ ადამიანების რესურსად აღქმა აღარ არის საკმარისი. ბიზნეს გარემოში, სადაც ცვლილებები მუდმივია, ტექნოლოგიები სწრაფად ვითარდება და უნარები სწრაფად ძველდება, ორგანიზაციების გრძელვადიანი წარმატება სულ უფრო მეტად დამოკიდებული ხდება იმაზე, რამდენად შეუძლიათ ადამიანების განვითარება, შენარჩუნება და გაძლიერება. სწორედ ამიტომ ადამიანის მდგრადობა შეიძლება გახდეს არა უბრალოდ HR ინიციატივა ან კეთილდღეობის პროგრამა, არამედ ახალი მიდგომა, რომელიც ორგანიზაციის წარმატებას ადამიანების გრძელვადიან მდგრადობასთან აკავშირებს.